"Karl Radek" sayfasının sürümleri arasındaki fark

değişiklik özeti yok
k (r2.7.1) (Bot: Ekleniyor: diq:Karl Radek)
{{düzenle|Ağustos 2008}}
[[Dosya:Radek1.jpg|right|thumb|200px|Karl Radek]]
 
'''Karl Bernhardovic Radek''' ({{lang-ru|Карл Бернга́рдович Ра́дек}}) (d. 31 Ekim 1885 – ö. 19 May ıs1939) Sovyet siyaset adamı ve gazetecidir. [[Birinci Dünya Savaşı]] öncesinde [[Polonya]] ve [[Almanya]]'daki sosyal demokratik eylemlerde ön plana çıkmış, [[1917 Rus Devrimi]] sonrası ise önemli bir [[sosyalizm|sosyalist]] liderdir.
'''Karl Radek''' (31 Ekim 1885 - 19 Mayıs 1939). SSCB’li siyaset adamı ve gazeteci. Avusturya asıllı bir Yahudi ailenin çocuğudur. Asıl adı Karl Bernhardovich Sobelsohn’dur. Rusya’daki 1905 devrimine katıldaktan sonra 1906’ya dek tutuklu kaldı. 1907’de Almanya’ya giderek Alman Sosyal Demokrat Partisi’ne girdi. Partinin sol kanadının yayın organları olan gazetelerde çalıştı. 1917 Şubat Devrimi’nden sonra RSDİPB’nin Yurt Dışı Bürosu’nda yer aldı. 1917 Ekim Sosyalist Devrimi’nden Rusya’ya döndü. Mart 1918 tarihli Brest-Litovsk Barış Antlaşması’nı imzalayan Sovyet delagasyonundaki görevi sırasında Alman askerleri arasında etkili bir anti-militarist ve sosyalist propaganda yürüttü. Aynı yıl Almanya’daki devrimci ayaklanmaya katılmak için Berlin’e gitti. Alman Komünist Parisi’nin kuruluş kongresine katıldı ve merkez komitesi üyeliğine seçildi. Talat Paşa gibi İttihat ve Terakki önderleriyle Sovyetler adına görüşmelerde bulundu. Rusya’ya döndükten sonra RKP-B Merkez Komitesi üyeliğine seçildi. Mayıs 1924’e dek süren bu görevi sırasında III. Enternasyonal yürütme kurulu üyeliği yaptı. 1927’de Troçkist muhalefet içinde yer aldığı için partiden çıkarıldı ve Urallar’a sürgüne gönderildi. 1930’da özeleştiri yaparak partiye yeniden üye oldu ve İzvestia’nın yazı grubunda yer aldı; 1935’de yeni SSCB Anayasaı’nı hazırlayan komisyonda üyelik yaptı. 1936’da tutuklandı; Troçkist gizli etkinlikleri katıldığını kabul etmesi üzerine 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
 
==Yaşamı==
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun [[Lemberg]] kentinde Avusturya asıllı bir Yahudi ailenin çocuğu olarak, '''Karol Sobelsohn''' ismi ile, doğdu.<ref>Lerner, W. (1970) ''Karl Radek: The Last Internationalist'' Stanford: Stanford University Press, s.2</ref> Radek ismini [[Stefan Żeromski]]'in eseri ''Syzyfowe prace'''deki favori karakteri, Andrej Radek'den aldı.<ref>Lerner, W. (1970) ''Karl Radek: The Last Internationalist'' Stanford: Stanford University Press s.5</ref>
 
'''Karl Radek''' (31 Ekim 1885 - 19 Mayıs 1939). SSCB’li siyaset adamı ve gazeteci. Avusturya asıllı bir Yahudi ailenin çocuğudur. Asıl adı Karl Bernhardovich Sobelsohn’dur. Rusya’daki 1905 devrimine katıldaktan sonra 1906’ya dek tutuklu kaldı. 1907’de Almanya’ya giderek Alman Sosyal Demokrat Partisi’ne girdi. Partinin sol kanadının yayın organları olan gazetelerde çalıştı. 1917 Şubat Devrimi’nden sonra RSDİPB’nin Yurt Dışı Bürosu’nda yer aldı. 1917 Ekim Sosyalist Devrimi’nden Rusya’ya döndü. Mart 1918 tarihli Brest-Litovsk Barış Antlaşması’nı imzalayan Sovyet delagasyonundaki görevi sırasında Alman askerleri arasında etkili bir anti-militarist ve sosyalist propaganda yürüttü. Aynı yıl Almanya’daki devrimci ayaklanmaya katılmak için Berlin’e gitti. Alman Komünist Parisi’nin kuruluş kongresine katıldı ve merkez komitesi üyeliğine seçildi. Talat Paşa gibi İttihat ve Terakki önderleriyle Sovyetler adına görüşmelerde bulundu. Rusya’ya döndükten sonra RKP-B Merkez Komitesi üyeliğine seçildi. Mayıs 1924’e dek süren bu görevi sırasında III. Enternasyonal yürütme kurulu üyeliği yaptı. 1927’de Troçkist muhalefet içinde yer aldığı için partiden çıkarıldı ve Urallar’a sürgüne gönderildi. 1930’da özeleştiri yaparak partiye yeniden üye oldu ve İzvestia’nın yazı grubunda yer aldı; 1935’de yeni SSCB Anayasaı’nı hazırlayan komisyonda üyelik yaptı. 1936’da tutuklandı;. Troçkist gizli etkinlikleri katıldığını kabul etmesi üzerine 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
 
Gizli servis tarafından öldürüldü.
 
==Kaynaklar==
{{kaynakça}}
 
==Dış bağlantılar==
{{commons category|Karl Radek}}
* [http://www.marxists.org/archive/radek/index.htm Works by Karl Radek] {{İng}}
* [http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/RUSradek.htm Biyografisi - Spartacus Educational] {{İng}}
 
[[Kategori:1885 doğumlular]]
[[Kategori:1939 yılında ölenler]]
[[Kategori:Alman devrimciler]]
[[Kategori:Sovyet muhalifleri]]
21.022

değişiklik