"Alâeddin Tekiş" sayfasının sürümleri arasındaki fark

k (r2.7.2) (Bot: Ekleniyor: ca:Alà-ad-Din Tekix)
== Hükümdarlık dönemi ==
 
1072de babasibabası Harezmsah HukumdaraiHükümdarı olan babasi Ilİl Arslan oldugundeöldüğünde hem Tekiş ve hem de kucukküçük kardesikardeşi Sultan SahŞah tahta gecmegeçme haklarinihaklarını ilan ettiler. O zaman [[Cend]] sehrişehri valisi olan TekisTekiş kucukküçük kardesindenkardeşinden daha onceönce ulkeninülkenin baskentibaşkenti olan [[GurgencGürgenç]]'e eristierişti ve hemen hukumdarhükümdar ilan edildi. Ama bu hedefe erismekerişmek iciniçin HarezmsahHarezmşah devletinin tabi olduguolduğu Karahitay devletinin izini ve desteginidesteğini almisalmış bulunuyordu. KardesiKardeşi Sultan SahŞah ise sahlikşahlık iddiasindaniddiasından fazgecmeyipvazgeçmeyip Horasan'inın kuzyinekuzeyine kacipkaçıp [[Merv]] sehrindeşehrinde kendi hukumdarliginihükümdarlığını ilan etti. 1187de TekvisTekiş NisapurNişapur'u eline geciripgeçirip oraya kendi ogluoğlu Malik SahŞah'iı vali tayin etmesine ragmenrağmen Sultan SahŞah 1193de1193'de olunceyeölünceye kadar Horasan digerdiğer taraflarindataraflarında ([[Merv]], [[Tus]], [[Saraks]]) bagimsizbağımsız olarak hukumdarlikhükümdarlık yaptiyaptı ve devamlidevamlı olarak TekisTekiş'i tehdit altindaaltında bulundurdu.<ref>CuvayniCuvaynı, say.289-91, 357</ref>
 
<!--
 
'''Ala ad-Din Tekish''', (d. 1200) was [[Khwarezmid Empire|Khwarazm]] Shah from 1172 untilüntil his death. He was the son of [[Ilİl-Arslan]]. His rulerüle was contested by his brother, [[Sultan Shah of Khwarezm|Sultan Shah]], who held a principalityprincipalıty in Khorasan. Tekish inherited Sultan Shah's state after he died in 1193.
 
Tekish conquered the [[SeljuksSeljüks]] of Hamadan inın 1194, inın an alliance with CaliphÇalıph [[An-NasirNasır]]. After the war, he broke with the Caliphate and was on the brink of a war with it untilüntil the Caliph accepted him as Sultan of Iraqİraq, Khorasan, and TurkestanTürkeştan inın 1198.
 
He died of a [[peritonsillar abscessabşcess]] in 1200<ref>Juvaini, Ala-ad-Din Ata-Malik, History of the World Conqueror, Manchester University Press, Manchester U.K. 1997. p. 314.</ref> and was succeeded by his son, [[Muhammad II of Khwarezm|Ala ad-Din Muhammad]].
 
--------
Aleddin Tekis Harezmsah tahtinitahtını ele gecirmektegeçirmekte ve tahtintahtın kendine ait oldugunuolduğunu iddia eden kardesikardeşi Sultan SahŞah'inın hucumlarinahücumlarına karsikarşı koymakta KarahitaylilaraKarahitaylılara buyukbüyük bir minnet borcu olmasiolması gerekmekteydi. Buna ragmenrağmen Tekis Karahitay kontrollerine ve ozellikleözellikle Harezmsah topraklarindatopraklarında vergi toplamalarinatoplamalarına ve Karahitay vergi memurlarinamemurlarına karsikarşı gelmistigelmişti. 1172de Harezmsah'inın Karahitaylara odemesiödemesi gereken yillikyıllık tazminat geciktigigeciktiği zaman Karahitaylar Harezmsah arazilerine hucumhücum edip isgalaişgala etmeye basladilarbaşladılar. Bu Karahitay hucumununhücumunun bir nedeni de tahta gozgöz dikmnis olan kardesikardeşi Sultan SahŞah'inın KarakatylariKarakatyları kiskirtmasikışkırtması ve kendisi tahat gecresegeçrese Karahitaylara daha uygun ve daha rahatcarahatça toplanan tazminat vereceginivereceğini onlarionları inandirmsiinandırmsi idi. Tekis bu Karahitaylar hucumunuhücumunu durdurmayidurdurmayı basardibaşardı . Bununla kalmayan Tekis karsikarşı hucumahücuma gecrekgeçrek geceici olarak Buhara sehirişehiri eline gecirdigeçirdi.
 
DigerDiğer Harzmsah sultanlarisultanları gibi Tekis'de ordusuna gereken askeri bulmak iciniçin bozkirdakibozkırdaki gocebegöçebe TurklerinTürklerin bitmez bir kaynak oldugunuolduğunu bilmakteydi. fakat bu turlutürlü toplanan askeri birliklerin de egitimieğitimi ozellikleözellikle disiplini arzu edilen standartlara yetismemekteydiyetişmemekteydi. Sultan Tekis'in karisikarısı Terken Hatunb ya bir KipcakKıpçak veya Kangli prensesi idi ve Harezm'in kuzeyinde Dest-i KipcakKıpçak'daki gocebegöçebe TurklerTürkler ona inadiklariinadıkları iciniçin bu yorelerdenyörelerden asker toplamak bir bakimabakıma koaylasmistikoaylaşmıştı. 1195 kisindakişinda Sultan TikisTıkış SeyhunŞeyhun nehri kuzeyinde bulunan kKayirkKayır BukuHanBükuHan uzerineüzerine bir sefer yaptiyaptı. Kuzey sinirlarainisınırlaraini savunmaninsavunmanın yanindayanında TikisTıkış'inın en onemliönemli askeri harekatlariharekatları kardesikardeşi Sultan SahŞah'a karsikarşı hucumhücum, Karahitaylara karsikarşı savunma ve kuzey Horasan'a ve Ceyhun nehri kiyilarinakıyılarına yerlesmisyerleşmiş olan GurlularGürlular uzerineüzerine olmusturolmuştur.
 
 
 
 
The Ghurids were endeavoring to expand their power through Khorasan into northern Iranİran and so al-Nāṣer (r. 1180-1225), after his accession to the caliphate in 1180, supported Tekiš out of fear of a Ghurid advance intoınto central Iranİran. After the death of Solṭān Šāh, the Ghurid sultan ḠiāṯḠıāṯ-al-Din Moḥammad (r. 1173-1203) remained Tekiš’s main rival in Khorasan and the upper Oxus region (JovayniJovaynı, pp. 292-98). Conversely, Tekiš never had sufficient strength to break free from the overlordshipoverlördship of the Qara Khitay, and inın 1194, he even had to appeal to the Qara Khitay for help to expel the Ghurids from Balkh. Only after Tekiš’s death in June 1200 did the Khwarazmshahs get the upper hand over the Ghurids.
 
Alaeddin Tekis hayatininhayatının son on yilindayılında devletini kuzey ve batibatı Iranİran'iı ele gecirerekgeçirerek genisletmeklegenişletmekle gecirdigeçirdi. Bu ugrastauğraşta basarilibaşarılı olmasininolmasının basbaş nedeni BuyukBüyük SelcukluSelçuklu Devletinin cokmesiydiçökmesiydi. Irak'da buyukbüyük SelcuklularaSelçuklulara karsikarşı olan BagdadBağdad'daki AbbasiAbbası halifesi El-NasirNasır'inın da onayiylaonayıyla 1192de Harzemsah ordulariorduları (simdikişimdiki Tahran yakinlaraindakiyakınlaraındaki) [[Rey[]] sehrineşehrine kadar ilerlediler. Bu ilerlemeyi onlemeyeönlemeye calisançalışan ve BuyukBüyük SelcukSelçuk Devleti sultanligiunasultanlığıuna aday olan Sultan III. TugrulTuğrul bin Aslan (saltanatisaltanatı 1176-1194) Harezmsah odrusuödrusu ile Rey sehrişehri yakindayakında giristigigiriştiği carpismaçarpışma sonucu oldurulduöldürüldü. Bundan sonra Harezmsah ordusu BatiBatı Iranİran'a dogrudoğru ileleryerek ta Hamedan'a kadar ilerledi. Bu ilerlem ile harezmsah ordularai eski AbbasiAbbası Imparatorlugunaİmparatorluğuna ait oolan ve hala BagdadBağdad'daki AbbasiAbbası Halifeleri tarafindantarafından sahip cikliançıklian arazileri de ellerine gecirmisgeçirmiş oldular. BagdadBağdad'daki AbbasiAbbası halifesi HarezmsahlarinHarezmsahların orta-asyadaki arazileri yanindayanında Horasan ve batibatı Iranİran yoneticiyönetici hukumdarligihükümdarlığı teyit etmek zorunda kaldikaldı.
 
Fakat isgalişgal edilen topraklar ile harezmsah ordularai arasindaarasında devamlidevamlı bir zitlikzıtlık ve cekismeçekişme bulunyordu ve bu bolgelrinbölgelrin halkihalkı HarezmsahlilariHarezmsahlıları hichiç sevmiyorlardisevmiyorlardı. Sultan Alaeddin Tekis olduguolduğu zaman batibatı Iranİran'da bulunan Harezmsah ordularinaordularına karsikarşı bir halk hucumuhücumu oldu ve Harezmsahlar ordulariorduları buyukbüyük zararlar verdi. Bu rekabet ve ordulara hucumlarhücumlar tahta yeni cikançıkan Alaeddin Muhammed saltanat donemindedöneminde de devam etti.
 
-->
 
{{başlangıç kutusu}}
{{sıra kutusu
{{sıra kutusu| önce = [[İl Arslan Harezmşah]] | başlık= [[Dosya:IslamSymbol.svg|30px]]<br />[[Harezmşahlar]] | yıllar= [[1172]]-[[1200]])]| sonra= [[Alaaddin Muhammed]]}}
| önce = [[İl Arslan Harezmsah]]
| başlık= [[Dosya:İslamSymbol.svg|30px]]<br />[[Harezmsahlar]]
| yıllar= [[1172]]-[[1200]]]
| sonra= [[Alaaddin Muhammed]]}}
{{bitiş kutusu}}
 
34.095

değişiklik