Çuha çiçeği

Çuha çiçeği veya onbiraylık, çuha çiçeğigiller (Primulaceae) familyasından Primula cinsini oluşturan bahçe süs bitkileri yetiştiriciliğinde kullanılan bitki türlerinin ortak adı. Önemli olan başlıca türleri P. vulgaris ve P.veris dir.

Çuha çiçeği
Primula veris 150303.jpg
Primula veris
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Plantae
Klad: Tracheophyta
Klad: Angiosperms
Klad: Eudicots
Takım: Ericales
Familya: Primulaceae
Alt familya: Primuloideae
Cins: Primula
L., Sp. Pl.: 142 (1753).
Türler
metne bakınız.
modern peyzaj çuha çiçekleri
Primula farinosa çiçekleri
Primula hortensis
Primula prolifera
Primula sieboldii RB.jpg

ÜretimiDüzenle

Tohumlar Mayıs sonlarından Temmuz sonlarına değin atılır. Tohumların üzerleri kapanmaz, yalnız hafifçe bastırılır. Çimlenme ortamının sıcaklığı 15-18 °C (en iyi 17 °C) dolayına tutulursa 14-20 gün sonra çimlenme gerçekleşir. Fideler ekimden 4-6 hafta sonra (yani çimlenmeden 3-4 hafta sonra ve ikinci gerçek yapraklar çıktığı zaman) 5 cm. arayla şaşırtılırlar. Tohumdan çiçeklenmeye değin geçen süre 20-28 hafta dolayındadır.

Eylül-Ekim ayında dikilir. Dikim sırasında bitkiler arasında bulundurulacak aralık ve mesafe 20 cm olmalıdır. 30-35 derecede yetişirlerse kırmızı renkli olurlar. 15-20 derecede yetişirse beyaz renkli olurlar. Ekim zamanına ve sıcaklığa bağlı olarak Kasım ortalarından Mayıs'a kadar çiçeklenirler.

KullanımıDüzenle

Saf halde parterler oluşumunda, parter kenarlarında, ağaç altlarında kullanılmaya ve şeritler oluşturmaya uygundur. Ayrıca, iç mekân bitkisi olarak kullanılabildiği gibi geniş ve basık saksılar içerisinde balkon ve teras bitkisi olarak da bulundurulabilir; kaya bahçelerinde de kullanılabilirler.

Sıcaklık isteği: Şaşırtılan fideler bir süre daha 15-18 °C 'da tutulduktan sonra, çiçek tomurcuklarının oluşması için sıcaklığın l5 °C'nin (bazı çeşitlerinde l0 °C'nin) altına düşürülmesi gerekir. Yaz boyunca olabildiği kadar serin bir yerde bulundurulmalıdır.

Işık isteği: Yan gölge yerlerde iyi gelişirler. Ancak güneşili ortamlarda da zarar görmeden bulundurulabilirler.

Toprak isteği: Torf (veya yaprak çürüntüsü) ile zenginleştirilmiş hafif yapılı toprak karışımlarında yetiştirilirler.

Su isteği : Yetiştiricilik boyunca toprak nemli tutulmalı: ancak kışın aşırı su vermekten kaçınılmalıdır.

Gübre isteği: Yaprakların aşırı büyümesini önlemek için yüksek dozda azot(N) verilmemelidir. Yüksek potaslı (K) gübreler verilebilir. Demir (Fe) eksikliği yapraklarda sararmalara neden olabilir. Demir jelat eriyiği verilerek araz giderilebilir.

Budanması: Solan çiçeklerin uzaklaştırılması çiçeklenme süresini uzatıcı etki yapar.

Önemli hastalık ve zararlılarıDüzenle

Önemli hastalıkları virüs, kök ve gövde çürüklükleri, külleme, pas ve kurşuni küf zararlıları ise nematodlar, salyangoz ve sümüklü böcekler, yaprak bitleri, unlu bitler ve toprak kurtlarıdır.

Önemli türleriDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle

  •   Vikitür'de Primula ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.